به گزارش خبرنگار پایگاه خبری fixB، هوش مصنوعی که در سالهای اخیر به یکی از فناوریهای بحثبرانگیز تبدیل شده، اکنون موفقیتی چشمگیر در حوزه پزشکی به دست آورده است. پژوهشگران بریتانیایی اعلام کردهاند که یک واکسن آزمایشی که بهطور کامل با استفاده از هوش مصنوعی طراحی شده، مرحله نخست آزمایش انسانی را با موفقیت پشت سر گذاشته است. این واکسن که pEVAC-PS نام گرفته، به منظور مقابله با انواع مختلف ویروسهای خانواده کرونا طراحی شده و هدف آن ایجاد محافظت در برابر ویروسهای موجود و گونههایی است که ممکن است در آینده منجر به شیوعهای جدید شوند.
دانشمندان دانشگاه کمبریج با بهرهگیری از الگوریتمهای هوش مصنوعی به جستوجوی «نقطه ضعف مشترک» در کروناویروسها پرداختهاند. این سامانه با تحلیل دادههای ژنتیکی تمامی کروناویروسهای شناساییشده از جمله ویروس عامل کووید-۱۹ و ویروس سارس، توانسته بخشهایی از ویروس را شناسایی کند که در طول زمان دچار تغییرات کمتری میشوند. پژوهشگران این نواحی پایدار را به عنوان اهداف واکسن انتخاب کردهاند، رویکردی که میتواند به کاهش محدودیتهای واکسنهای موجود کمک کند. واکسنهای فعلی معمولاً با ظهور گونههای جدید ویروس کاهش کارایی پیدا میکنند و نیاز به بهروزرسانی مداوم دارند.
جاناتان هینی، یکی از پژوهشگران این پروژه، در این خصوص اظهار داشت: «ما بر یکی از چالشهای اصلی واکسنهای سنتی غلبه کردهایم. این رویکرد میتواند ما را از چرخه بیپایان تعقیب گونههای جدید ویروس و نیاز به بهروزرسانی مداوم واکسنها خارج کند.»
واکسنها با تقویت سیستم ایمنی بدن برای شناسایی عوامل بیماریزا عمل میکنند. برخی از آنها میتوانند ایمنی بلندمدت یا حتی مادامالعمر ایجاد کنند، اما ویروسهایی مانند کرونا و آنفلوآنزا به طور مداوم جهش پیدا میکنند و به همین دلیل واکسنهای آنها باید مرتباً بهروزرسانی شوند. به همین دلیل، دانشمندان سالهاست که در پی تولید واکسنهای «فراگیر» یا «جهانی» هستند؛ واکسنهایی که قادر به ایجاد محافظت در برابر دامنه وسیعی از گونههای یک خانواده ویروسی باشند. ویژگی منحصر به فرد pEVAC-PS این است که هوش مصنوعی در شناسایی آنتیژنهای هدف نقش اساسی ایفا میکند و به دنبال نواحی مشترک و پایدار در کروناویروسها میگردد.
در مرحله نخست، این واکسن روی ۳۹ داوطلب سالم آزمایش شد. شرکتکنندگان دوزهای مختلفی از واکسن را از طریق تزریق بدون سوزن دریافت کردند. هدف اصلی این فاز از کارآزماییهای بالینی، بررسی ایمنی واکسن بود. نتایج نشان داد که هیچ عارضه جدی یا غیرمنتظرهای در میان داوطلبان مشاهده نشده است. همچنین، شواهد اولیه نشان داد که واکسن توانسته است پاسخ ایمنی همزمان علیه چندین نوع کروناویروس را تحریک کند. پژوهشگران در مقالهای که در Journal of Infection منتشر شده، اعلام کردند که واکسن از نظر ایمنی قابل قبول بوده و نشانههایی از ایجاد پاسخ ایمنی متقاطع در برابر چندین عضو خانواده ساربکوویروسها مشاهده شده است.
با وجود این نتایج امیدوارکننده، دانشمندان تأکید دارند که موفقیت در فاز اول نشاندهنده اثبات کارایی نهایی واکسن نیست. پاسخ ایمنی ایجادشده در داوطلبان نسبتاً محدود و متغیر بود. محققان معتقدند که یکی از دلایل این وضعیت، مواجهه گستردهتر افراد با ویروس SARS-CoV-2 در سالهای اخیر است که میتواند بر نتایج آزمایش تأثیر گذاشته باشد. در حال حاضر، پژوهشگران در حال برنامهریزی برای آغاز فاز دوم مطالعات بالینی هستند؛ مرحلهای که در آن تعداد بیشتری از افراد مورد بررسی قرار میگیرند و اثربخشی واکسن با دقت بیشتری ارزیابی میشود.
تیم تحقیقاتی همچنین شرکتی به نام DIOSynVax تأسیس کرده است تا پلتفرم هوش مصنوعی مورد استفاده در این پروژه را گسترش دهد. پژوهشگران امیدوارند که این فناوری در آینده برای طراحی واکسنهای فراگیر علیه تهدیدهای مهم دیگری مانند آنفلوآنزا و ویروس ابولا نیز به کار رود. سائول فاوست، سرپرست کارآزمایی بالینی این واکسن، میگوید: «اگر بتوانیم این نسل جدید از واکسنها را قبل از آغاز شیوع بیماریها توسعه دهیم و به مرحله استفاده بالینی برسانیم، ممکن است میلیونها زندگی نجات یابد و از قرنطینههای گسترده جلوگیری شود و خسارتهای اقتصادی ناشی از همهگیریها کاهش یابد.»
نظرات کاربران